Monthly Archives: August 2013

Τα λάδια για την εγκυμοσύνη

φυτικά έλαια στην εγκυμοσύνη

φυτικά έλαια στην εγκυμοσύνη

Οι επιστήμονες παραδέχονται σήμερα ότι για την καλή ανάπτυξη, κυρίως του εγκεφάλου, του εμβρύου αλλά και για να ζήσει η μητέρα με μεγαλύτερη ηρεμία τις βιολογικές μεταβολές της κύησης και της γαλουχίας, είναι απαραίτητη η λήψη ποιοτικών βασικών φυτικών ελαίων (AGE).

ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Φτιάξτε υπέροχες σάλτσες για τις σαλάτες σας  : μία κουταλιά του καφέ κραμβέλαιο (Brassica napus oleifera) πλούσιο σε ω-3 και ω-6 (πολύ ισορροπημένη αναλογία), μερικές σταγόνες λάδι από σιτάρι (Triticum vulgare) πλούσιο σε βιταμίνες A,D,E και Κ, ένα κουταλάκι έλαιο αβοκάντο (Persea americana), που χρησιμοποιούσαν και οι Αζτέκοι για να ενισχύσουν την ζωτικότητα τους, ή λάδι Αργκάν (Argania spinosa) (αντιοξειδωτικό, αναγεννητικό) το οποίο έχουν σε μεγάλη εκτίμηση οι μεγάλοι μάγειροι, και τέλος χυμό λεμονιού ή μουστάρδα παραδοσιακή. Μπορούμε να κάνουμε άπειρους συνδυασμούς φυτικών ελαίων και να ανακαλύψουμε καινούργιες γεύσεις.

ΣΤΑ ΚΑΛΛΥΝΤΙΚΑ

Όταν στρογγυλεύει η κοιλιά η επιδερμίδα υφίσταται ισχυρές πιέσεις και έχει ανάγκη να θρέφεται καλά : μία λοσιόν με βάση λάδι αγριοτριανταφυλλιάς (Rosa rubiginosa) πλούσιο σε ω-3 και ω-6, βοηθά στην σημαντική αναγέννηση των κυττάρων, θρέφει εις βάθος την επιδερμίδα, εξασφαλίζει την ελαστικότητα και την ζωντάνια της, λάδι νυχτολούλουδου (Oenothera biennis) ή μποράγκο (Borago officinalis) πλούσιο σε γ-λινολενικό οξύ με ισχυρή αναγεννητική δράση (ελαστικότητα, τόνος, απαλότητα) και τέλος  λίγο εμποτισμένο λάδι καλέντουλα για την ηρεμιστική του δράση.

Το αιθέριο έλαιο Τριανταφυλλόξυλο (Anima Rosaeodora) ή το ξύλο του Χο (Cinnamomum camphora) με πολύ ευχάριστο άρωμα θα ενισχύσει την αναπλαστική ικανότητα της επιδερμίδας (2-3 σταγόνες για κάθε 50 ml λοσιόν). Για τα κάτω άκρα μπορούμε να προσθέσουμε λίγο λάδι Ταμανού (Inophyllum Calophyllum) στην λοσιόν για την πρόσληψη των ραγάδων (γλουτοί, μηροί) και για να αισθανθούμε πιο ανάλαφρες.

Οι κάψουλες αιθερίων ελαίων είναι απαραίτητο συμπλήρωμα της τοπικής δράσης στην επιδερμίδα.

Εγγύηση αποτελεσματικότητας και ασφάλεια στην χρήση ΜΟΝΟ με ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ διεθνώς φυτικά έλαια

Ν. Χρηστίδης Ιατρός

Αγορά πιστοποιημένων φυτικών ελαίων ΚΛΙΚ εδώ.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Φυτικά έλαια

Φυτικά έλαια και υγεία

Σήμερα όλοι οι γιατροί αναγνωρίζουν ομόφωνα το σημαντικά πλεονεκτήματα που προσφέρει μια διατροφή με φυτικά λάδια πλούσια σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (AGE). Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα είναι πρόδρομες ουσίες σε πολύπλοκες μεταβολικές οδούς που καταλήγουν στην βιοσύνθεση ιδιαίτερου τύπου μορίων τις προσταγλανδίνες (PG). Ορισμένες προσταγλανδίνες ασκούν πολυποίκιλες βιολογικές δράσεις (μεταφέρουν ορμονικά μηνύματα) μεταβολισμός οστών, μυών και αγγείων) και άλλες, όπως η PG2, είναι βλαβερές επειδή ενεργοποιούν φλεγμονώδεις διαδικασίες (ρευματισμοί, αρθρίτιδα, ποδάγρα) και αναστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα (αυτοάνοσες ασθένειες,…). Χάρη στον πολύ καλό μείγμα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (AGE) των ομάδων ω-3, ω-6, ω-7 και την υιοθέτηση μιας καλής διατροφής που παρέχει ψευδάργυρος, μαγνήσιο και Βιταμίνη Β6, μπορούμε να κινητοποιήσουμε την παραγωγή των καλών προσταγλανδινών (PG) και να αναστείλουμε ταυτόχρονα την παραγωγή των κακών προσταγλανδινών (PG2).

Από τις δύο κύριες ομάδες των βασικών λιπαρών ελαίων έχει αποδειχθεί κλινικά ότι τα πολυακόρεστα ω-3 είναι πολύ χρήσιμα σε :

  • Πρόληψη καρδιοαγγειακών παθήσεων (λόγω της μείωσης της αρτηριακής πίεσης)
  • Μείωση της συγκέντρωσης λίπους στο αίμα
  • Διαβητικούς ασθενείς
  • Κινητοποίηση της εγκεφαλικής λειτουργίας (ο εγκέφαλος είναι το όργανο το πιο πλούσιο σε ω-3)

Τα AGE της ομάδας ω-6 συμμετέχουν κυρίως στη μείωση της κακής χοληστερόλης στο αίμα. Τέλος, ο συνδυασμός των δύο τύπων AGE παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην διαχείριση των φλεγμονών και στην κινητοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Τα φυτικά έλαια είναι επί πλέον πολύ πλούσια σε βιταμίνες και ειδικά στις A,D,E και Κ που είναι όλες πολύ σημαντικές σε πολλές μεταβολικές οδούς και σωματικές λειτουργίες (αντιοξειδωτική δράση τη βιταμίνης Ε, σύνθεση των οστών και των χόνδρων, όραση, …).

Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δώσουμε στο λάδι Ταμανού (Calophyllum inophyllum) που φημίζεται για την δυναμωτική, τονωτική και προστατευτική του δράση στο κυκλοφορικό σύστημα (αίματος και λέμφου). Όταν το αλείφουμε τοπικά σε συνδυασμό με άλλα λάδια και αιθέρια έλαια ανακουφίζει σημαντικά και χαρίζει ευεξία σε περίπτωση που έχουμε βαριές γάμπες ή κιρσούς λόγω κακής κυκλοφορίας του αίματος.

Τα κύρια φυτικά έλαια που συστήνουμε για προβλήματα υγείας είναι :

1.      Αργκάν

2.      Μποράγκο

3.      Φουντουκέλαιο

4.      Αγριοτριανταφυλλιάς

5.      Ταμανού

6.      Νυχτολούλουδου

7.      Σιτέλαιο

8.      Κραμβέλαιο

9.      Μαύρου κύμινου

————————————————–

ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Η γκάμα των φυτικών ελαίων αποτελείται από λάδια πρώτης ποιότητας («παρθένα») πρώτης έκθλιψης, βιολογικά πιστοποιημένα, πλούσια σε πολυακόρεστα λιπαρά οξέα εκ των οποίων αρκετά πρέπει απαραιτήτως να τα παίρνουμε μέσω της διατροφής. Γι αυτό τον λόγο ονομάζονται «Βασικά λιπαρά οξέα» ή AGE και όπως και τα κορεσμένα λιπίδια (που ονομάζονται και «κακά λίπη», κυρίως ζωικής προέλευσης), τα AGE είναι ενεργητικό στοκ, αποθήκη ενέργειας.

Εν τούτοις, έχουν επιπλέον και άλλες ειδικές ιδιότητες που είναι απαραίτητες στην καλή λειτουργία του οργανισμού ( δομή και μεταβολισμός όλων των κυτταρικών μεμβρανών, αντιφλεγμονώδης δράση…). Ο υγιής οργανισμός κατά κανόνα ρυθμίζει με λεπτότητα τον μεταβολισμό των AGE. Δυστυχώς όμως η διατροφή και ο δυτικός τρόπος ζωής ευνοεί υπερβολικά τα AGE ω-6 εις βάρος των ω-3. Οι ελλείψεις και οι ανισορροπίες αυτές μπορεί να αποτελέσουν την αιτία πολυάριθμων μεταβολικών επιπλοκών και μερικές φορές και χρόνιων και σοβαρών ασθενειών.

Που βρίσκουμε τα AGE και τα ω-3; Τα φυτικά έλαια που χρησιμοποιούμε περισσότερο στην παραδοσιακή δυτική διατροφή (αραχιδέλαιο, ηλιέλαιο, ελαιόλαδο) είναι πολύ φτωχά σε ω-3, σε αντίθεση με τα έλαια των ιχθύων αλλά και με τα φυτικά έλαια όπως Αγριοτριανταφυλλιάς, Κραμβελαίου, ελαίου ινδικής κάνναβης, λινελαίου ή καρυδέλαιου.

Για παράδειγμα το ελαιόλαδο δεν περιέχει παρά μόνο 7,7% AGE, εκ των οποίων μόνο 0,7% της ομάδας ω-3 ενώ το λάδι αγριοτριανταφυλλιάς περιέχει περίπου 80% AGE με αναλογία ω-3 / ω-6 = 1/1 (δηλαδή ίση ποσότητα ω-3 και ω-6).

Εφόσον τα AGE βρίσκονται σε ανεπαρκή ποσότητα στην διατροφή μας είναι σημαντικό να επιλέξουμε να τρώμε φυτικά έλαια πρώτης ποιότητας , πλούσια σε AGE της ομάδας ω-3 για να εξισορροπήσουμε έτσι την λήψη πολυακόρεστων λιπαρών οξέων και να προλάβουμε δραστικά πολλές παθολογικές καταστάσεις.

Από διατροφική άποψη, τα φυτικά έλαια μας είναι πολύ καλοί προμηθευτές βιταμινών (A,D,E και Κ). Πρόκειται για λιποδιαλυτές βιταμίνες με πολύ σημαντικές μεταβολικές λειτουργίες : η βιταμίνη Ε είναι ένα καταπληκτικό αντιοξειδωτικό, η βιταμίνη Α προστατεύει τους ιστούς από την εκφύλιση και δυναμώνει την όραση, ενώ η βιταμίνη D ελέγχει την απορρόφηση και την καθήλωση στα οστά και τα δόντια του ασβεστίου.

Όλοι γνωρίζουμε ότι η καλή διατροφή είναι πριν απ’ όλα ισορροπημένη. Εκμεταλλευτείτε λοιπόν τους θησαυρούς των φυτικών ελαίων για να ανταποκριθείτε στις ανάγκες του οργανισμού σε καλά λιπίδια και βιταμίνες. Μην διστάζετε να τα αναμείξετε, να συγκρίνετε τα αρώματα τους και την γεύση τους όταν τα βάζετε στις σαλάτες σας. Θα μείνετε έκπληκτοι από τον τρόπο που ταιριάζουν και αναδεικνύουν τη μαγειρική σας για το καλό της ευεξίας σας και της υγείας σας.

Για την διατροφή συστήνουμε κυρίως τα εξής λάδια :

1.      Αγριοτριανταφυλλιάς

2.      Φουντουκέλαιο

3.      Κραμβέλαιο

4.      Μποράγκο

5.      Αργκάν

6.      Σιτέλαιο

7.      Έλαιο καρύδας

Τα ανωτέρω ισχύουν για ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΔΙΕΘΝΩΣ φυτικά έλαια (Ν. Χρηστίδης Ιατρός)

Αγορά πιστοποιημένων φυτικών ελαίων ΚΛΙΚ εδώ

—————————————————————————-

Τι πρέπει να γνωρίζετε για να αναγνωρίζετε την ποιότητα :

ΨΥΧΡΗ ΣΥΜΠΙΕΣΗ

Η ψυχρή συμπίεση είναι μηχανικός τρόπος παραλαβής που πραγματοποιείται σε χαμηλή θερμοκρασία διατηρώντας με τον τρόπο αυτό την πλήρη περιεκτικότητα σε βασικά λιπαρά οξέα, Βιταμίνη Ε, φυσικά αντιοξειδωτικά και ως εκ τούτου δεν απαιτείται κανένα πρόσθετο.

Η πρώτη σύνθλιψη και έκθλιψη μας δίνει ένα αγνό πραγματικό ελαιούχο «φυσικό χυμό», το «πρώτο λάδι» που είναι «παρθένο».

Ως «παρθένο» χαρακτηρίζεται ένα λάδι αν πληροί στους παρακάτω αυστηρούς προκαθορισμένους όρους :

  • Πρώτη έκθλιψη.
  • Έχει υποστεί μόνο φυσική ή μηχανική επεξεργασία (πλύση, μετάγγιση, φυγοκέντριση και διήθηση).
  • Δεν έχει γίνει κανενός είδους ραφινάρισμα, με φυσικές η χημικές μεθόδους.

Το «παρθένο» λάδι μπορεί να παρουσιάσει οξύτητα ως 3% σε αντίθεση με το «εξαιρετικό παρθένο» που περιέχει λιγότερο από 1% οξύτητα.

Ο χαρακτηρισμός «εξαιρετικά παρθένο» αφορά μόνο τα ελαιόλαδο.

Όσο για την ετικέτα «πιστοποιημένο βιολογικό» ή «100% βιολογικό», έχουν δικαίωμα να το αναφέρουν μόνο τα έλαια που προέρχονται από αγροτικές καλλιέργειες που δεν χρησιμοποιούν χημικές ουσίες και βρίσκονται σε προστατευμένες από εξωτερικές μολύνσεις περιοχές. Τα «βιολογικά 100%» λάδια παραλαμβάνονται μόνο με ψυχρή μηχανική έκθλιψη και έχουν ετικέτα που επιτρέπει την ιχνηλάτηση του προϊόντος από το χωράφι ως το τραπέζι. Η βιολογική πιστοποίηση παρέχεται από έγκυρους ελεγκτικούς οργανισμούς που διασφαλίζουν τον σεβασμό του καλλιεργητή στους ισχύοντες κανόνες βιολογικής καλλιέργειας. (π.χ. ECOCERT).

Αγορά πιστοποιημένων φυτικών ελαίων ΚΛΙΚ εδώ

Leave a comment

Filed under Φυτικά έλαια

Βουητό (εμβοές) στ’ αυτιά

Βουητό

Βουητό

Πολύ ενοχλητικό σύμπτωμα.

Οι εμβοές ή βουητό στα αυτιά, είναι η αίσθηση ήχου στα αυτιά ή το κεφάλι, που δεν προκαλείται από εξωτερική πηγή.
Υπάρχουν πολλές αιτίες που μπορούν να τις προκαλέσουν. Η περισσότερο συνηθισμένη αιτία είναι δυσλειτουργία των αισθητικών νευρικών κυττάρων του εσωτερικού των αυτιών που μεταφέρουν τα ερεθίσματα στον εγκέφαλο. Οι εμβοές συνήθως συνοδεύονται από μείωση της ακοής.

Θεραπευτική συνέργεια (μείγμα) με Αιθέρια έλαια :

Τοποθετείτε τοπικά γύρω από το αυτί 3 φορές την ημέρα για 10 μέρες

Η ασφάλεια και αποτελεσματικότητα της συνταγής είναι εγγυημένη ΜΟΝΟ με αιθέρια έλαια  ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΔΙΕΘΝΩΣ

Νίκος Χρηστίδης Ιατρός.

Αγορά αιθερίων ΚΛΙΚ ΕΔΩ.

Leave a comment

Filed under ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ

Για καλή χώνεψη : αιθέρια έλαια με λάδι στα ζυμαρικά ή την σαλάτα

Αιθέρια έλαια για μια καλή χώνεψη

Αιθέρια έλαια για μια καλή χώνεψη

Πολύ όμορφη συνταγή για να νοστιμίσετε τη σαλάτα σας ή τα ζυμαρικά και να διευκολύνετε ταυτόχρονα την πέψη.

Αιθέρια έλαια

Τα αναμιγνύετε με ελαιόλαδο  100 ml πριν τα ρίξετε στη σαλάτα ή την μακαρονάδα σας.

Αγορά αιθερίων ελαίων ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια της συνταγής είναι εγγυημένη ΜΟΝΟ με αιθέρια έλαια με διεθνή ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ

Ν. Χρηστίδης – Ιατρός.

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Αιθέρια έλαια και φυτικά έλαια

Αραίωση αιθερίων ελαίων σε λάδια

Αραίωση αιθερίων ελαίων σε λάδια

  • Για συντήρηση (χρόνια καλλυντική χρήση) : πάντα ασθενής συγκέντρωση < 1%
  • Για ανάπλαση ή σε βλεννογόνους (μύτη, κόλπος) : συγκέντρωση < 3% (αναγεννητική δράση)
  • Ευεξία – μασάζ  (ΚΝΣ) : 5 % ή περισσότερο
  • Κανέλα : στην επιδερμίδα 5 ως 10 %
  • Τζελ ή μασάζ συντήρησης : για πχ κυκλοφορία αίματος, αρθρώσεις… 7 ως 8 %  ή και 10 % ( αθλητές μέχρι και 20 – 25%  )
  • Μωρά – ευαίσθητες επιδερμίδες : μάξιμουμ 30%
  • Κατά κανόνα αραίωση 50%  για αρχαρίους στη χρήση αιθερίων ελαίων.

ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΕΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΚΑΘΕ ΕΠΑΛΕΙΨΗ

Βρέφη :

0-12 μηνών      :   ΑΕ     1-2 σταγόνες    (Αραιωμένα 30%)

13-30 μηνών :    ΑΕ    2-3 σταγόνες

Παιδιά 

30 μηνών – 7ετών :     ΑΕ     3-4 σταγόνες

8 ετών – 14 ετών    :        ΑΕ     4-6 σταγόνες

Ενήλικες :      ΑΕ     6-12 σταγόνες

ΠΟΙΑ ΦΥΤΙΚΑ ΕΛΑΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ :

  • Σησαμέλαιο ,   βιταμίνες Α και Ε, μυρίζει άσχημα.
  • Βερυκοκκέλαιο , βιταμίνη Α και Ε.
  • Αμυγδαλέλαιο, καλό αλλά συχνά κακής ποιότητας λόγω μεγάλης ζήτησης !!
  • Μακαντάμια (δεν αφήνει λιπαρότητα)
  • Φουντουκέλαιο (δεν αφήνει λιπαρότητα)

Λάδια πλούσια σε  ω-3  (ALA (18-α-λινολενικό οξύ), EPA (εικοσιπεντανοϊκό οξύ), DHA (δεκαεξαενοϊκό οξύ)

Αυτά είναι :

  • Λινέλαιο
  • Έλαιο ινδικής κάνναβης
  • Έλαιο καρύδας
  • Κραμβέλαιο
  • Έλαιο αγριοτριανταφυλλιάς  (ω-3, ω-6)
  • Μποράγκο (γ-λινολενικό οξύ)
  • Νυχτολούλουδο
  • Ελαιόλαδο
  • Ταμανού : πολύ καλό για το κυκλοφορικό : πρησμένα πόδια , κιρσοί, επουλωτικό, αλλά προκαλεί φωτοευαισθησία και αλλεργίες (περιέχει φουροκουμαρίνες)
  • Αργκάν : το καλύτερο λάδι για χρήση στην κοσμητολογία.  

Τα ω-3 λιπαρά οξέα προέρχονται από δύο διαιτητικές πηγές, από τα θαλασσινά και από ορισμένους ξηρούς καρπούς και φυτικά έλαια. Τα ψάρια και τα ιχθυέλαια περιέχουν το εικοσιπεντανοϊκό οξύ (EPA) και το δεκαεξαενοϊκό οξύ (DHA), ενώ τα καρύδια, η σόγια, ο λιναρόσπορος και τα έλαια περιέχουν το 18-α-λινολενικό οξύ (ALA). Το 18-α-λινολενικό οξύ (ALA) φαίνεται να είναι λιγότερο ισχυρό από το εικοσιπεντανοϊκό οξύ (EPA) και δεκαεξαενοϊκό οξύ (DHA). Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη των ω-3 λιπαρών οξέων είναι ότι μειώνουν τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακά αίτια (Η καθημερινή κατανάλωση 2-4 γραμμαρίων EPA και DHA βοηθάνε στη μείωση των τριγλυκεριδίων στο αίμα, σε ασθενείς με υπερτριγλυκεριδαιμία)

ΕΜΠΟΤΙΣΜΕΝΑ ΛΑΔΙΑ

Βαλσαμέλαιο :

Προκαλεί φωτοευαισθησία αλλά είναι εξαιρετικό αντιφλεγμονώδες, αποσυμφορητικό, επουλωτικό, αναλγητικό. Ιδανικό για Οιδήματα!!

Καλέντουλα :

Για ερεθισμούς επιδερμίδας , δεν προκαλεί φωτοευαισθησία

Άρνικα

Για τραυματισμούς : π.χ. αιμάτωμα. (Αντιπηκτικό).

ΑΛΛΑ ΕΚΔΟΧΑ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ : 

  • Βούτυρο Καριτέ      ως           20 %  αιθέρια έλαια
  • Τζελ ουδέτερο        ως           15 %  αιθέρια έλαια
  • Ταλκ                       ως           3% αιθέρια έλαια

Leave a comment

Filed under ΑΙΘΕΡΙΑ ΕΛΑΙΑ - ιδιότητες, ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΕΙΕΣ, Φυτικά έλαια

Τα φυτά είναι η αρωματοποιία της φύσης

by Angelika Börsch-Haubold

ΑΓΟΡΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Αναγγνωρίζοντας τα αρώματα στον Αρωματοποιό.

Αναγνωρίζοντας τα αρώματα στον Αρωματοποιό.

Ο αισθητήριος ιστός, που ονομάζεται οσφρητικό επιθήλιο είναι μία βλεννώδης μεμβράνη που καλύπτει το επάνω μέρος της ρινικής κοιλότητας. Οι οσμές φθάνουν στην περιοχή (περίπου 7 cm μακριά από τα ρουθούνια) στον αέρα που αναπνέουμε ˙ αν  κάτι μυρίζει απαλά, ανασαίνουμε δύο ή τρεις φορές περισσότερο, οδηγώντας πιο πολύ αέρα και άρωμα στην αισθητήρια μεμβράνη. Εκεί τα μόρια διαλύονται στη βλέννα και μετά συνδέονται στους οσφρητικούς υποδοχείς, που εκφράζονται στην πλασματική μεμβράνη των αισθητήριων κυττάρων. Τα κύτταρα στέλνουν νευρικά ερεθίσματα στον εγκέφαλό μας, που μαθαίνει να συσχετίζει τη μυρωδιά με την πηγή προέλευσης (όπως ένα τριαντάφυλλο), μας επιτρέπει να την αναγνωρίζουμε ακόμη και όταν το αντικείμενο είναι κρυμμένο ( όπως όταν μπαίνουμε σ’ ένα σπίτι και καταλαβαίνουμε ότι ψήνεται ένα κέικ) ή την καταχωρεί στις άγνωστες (όπως όταν πηγαίνουμε για πρώτη φορά σ’ ένα εξωτικό εστιατόριο).

Παρόμοιες χημικές ιδιότητες –παρόμοιες μυρωδιές

Η κατηγοριοποίηση των οσμών σε περιορισμένο αριθμό διακριτών τάξεων δεν είναι τόσο εύκολη, όσο η αναγνώριση των βασικών γεύσεων (γλυκό, ξινό, αλμυρό και πικρό). Οι τυπικές μυρωδιές είναι το λουλουδάτο (γιασεμί), το πικάντικο (πιπερόριζα, πιπεριά), το φρουτώδες (οξικός-αιθύλ- εστέρας), το ρετσινοειδές  (ρετσίνι), το αηδιαστικό (κλούβιο αυγό), και το καυτερό (πίσσα). Το musk (μόσχος), η καμφορά, το αλλοιωμένο (ισοβαλερικό, βουτυρικό οξύ) και το καυστικό (μυρμηκικό οξύ, οξικό οξύ) προστίθενται συχνά στη λίστα. Συγκεντρώνοντας όλο και περισσότερα στοιχεία για τη χημική σύσταση, οι χαρακτηριστικές ομάδες των αρωματικών μορίων μπορούν να συνδυαστούν με συγκεκριμένες οσμές. (Πίνακας 1). Οι οσμές των n-αλειφατικών αλκοολών, για παράδειγμα, ποικίλουν από τα βότανα, το τριαντάφυλλο και το ξύλο στο πορτοκάλι. Αντίθετα, τα n– αλειφατικά οξέα έχουν οσμή λιπαρών, ξινών, χαλασμένων ή ιδρωμένων τροφών. Οι μυρωδιές των φρούτων είναι εστέρες μικρών αλειφατικών οργανικών οξέων και αλκοολών. Μικρές διαφορές στη χημική σύνθεση οδηγούν σε διακριτές οσμές, όπως το άρωμα ανανά του βουτυρικού-αιθύλ- εστέρα και το άρωμα ροδάκινου του βουτυρικού-πεντύλ- εστέρα. Οι οσμές των λαχανικών συχνά εξαρτώνται από τα οργανο-θειϊκά συστατικά. Μια κυκλική δομή με άζωτο μπορεί να μυρίζει σαν τα ψητά ή ζυμωτά είδη διατροφής, ενώ οι αρωματικές αλκοόλες (φαινόλες) είναι συστατικά καπνιστών τροφών.

Τα περισσότερα από τα παραδείγματα του Πίνακα 1 έχουν επιλεγεί από διαφορετικά είδη τροφών, για να είναι πιο εύκολη η ανάδειξη των οσμών. Μπορείτε να διασκορπίσετε τυχαία, διάφορα είδη φυτών και τροφών πάνω σε μία μεγάλη επιφάνεια και να ζητήσετε από τους μαθητές να τα ομαδοποιήσουν ανάλογα με τη μυρωδιά τους (μπορείτε να βοηθήσετε, παρέχοντας τους όρους ‘λουλουδάτο’, ‘αλλοιωμένο’, φρουτώδες’, ‘φυτικό’, ‘πικάντικο’ και ‘καπνιστό’). Όταν οι μαθητές τελειώσουν, ζητήστε τους να συγκρίνουν τα αποτελέσματά τους με την χημική κατάταξη που δίνεται στον Πίνακα 1.

Φέρνοντας τα δομικά χαρακτηριστικά στο μυαλό, η επόμενη ερώτηση είναι πως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την οσμή για να ξεχωρίσουμε τις διαφορές στις λειτουργικές ομάδες, τα μεγέθη, και το ολικό σχήμα των μορίων. Σε πολλές φυσιολογικές διαδικασίες που συμβαίνουν στις κυτταρικές μεμβράνες, ένας υποδοχέας ενεργοποιείται, όταν ένα υπόστρωμα συνδεθεί στην εξωκυτταρική του περιοχή. Αυτή η αρχή συχνά απεικονίζεται σαν ένα κλειδί που ταιριάζει σε μια κλειδαριά- μόνο το σωστό κλειδί ανοίγει την αντίστοιχη κλειδαριά- καθώς και το αγκυροβολημένο υπόστρωμα έχει μεγάλη εξειδίκευση για τη δική του θέση υποδοχής πάνω στον υποδοχέα

Πίνακας 1: Ταξινόμηση των πτητικών οργανικών συστατικών με βάση τις χαρακτηριστικές τους ομάδες και τις χαρακτηριστικές οσμές

Χαρακτηριστική ομάδα Πηγή Παράδειγμα Οσμή
Αλκοόλη
-OH
Φυτά Γερανιόλη, λιναλοόλη
Μενθόλη
Αρωματικές αλκοόλες > c3
Φρέσκο, φρουτώδες
Μέντα
Γλυκό ή καυστικό
Αλδεΰδη, κετόνη
-CHO; >C=O
Λίπος
Γαλακτοκομικά
Διακετύλιο Σαν βούτυρο
Οξύ (C1-C12)
-COOH
Τυρί Μυρμηκικό
Καπρινικό οξύ
Καυστικό
Σαν κατσικίσιο γάλα
Εστέρας, λακτόνη
-COOR
Διαλύτης ( αυτά τα χημικά χρησιμοποιούνται ως διαλύτες)
Φρούτα
Οξικός αιθυλ εστέρας
Βουτυρικός μεθύλ/αιθύλ εστέρας
Αμυλ/βουτύλ εστέρας
Βουτυρικός πεντύλ εστέρας
Κόλλα
Ανανάς
Μπανάνα
Ροδάκινο
Πυραζόλια Αρωματικά =N- Ψητές, μαγειρευτές, ζυμωτές τροφές 2-ισοβουτύλ-3-μεθοξυπυραζόλιο
2-ακετύλ-τετραυδρο-πυριδίνη
Καυτερά, Πράσινη πιπεριά
Ποπ-κορν
Παράγωγα -S: αλειφατικά,αρωματικά Λαχανικά Διαλυλδισφουλφίδια
1,2-διθειολεν-4-καρβοξυλικό οξύd
Σκόρδο
Σπαράγγια
Φαινόλες (μόνο-,πολύ-) Καπνιστές τροφές 2-μεθοξυ-φαινόλη
Κρεσόλη
Καπνός ξύλου
Πίσσα

Υποδοχείς οσμών
Μερικά από τα πιο γοητευτικά χαρακτηριστικά της φυσιολογίας των οσμών ανακαλύφθηκαν από τους Linda Buck και Richard Axel, νικητές του βραβείου Νόμπελ το 2004. Σ’ αντίθεση με το απλό αλλά εξειδικευμένο μοντέλο κλειδιού-κλειδαριάς που κυβερνάει τη γεύση, η όσφρηση διακατέχεται από ένα σύνολο αισθητήριων κυττάρων. Ένας τύπος αρωματικών μορίων αντιδρά με περισσότερους από έναν τύπο υποδοχέων, και έτσι η συνολική αίσθηση σχηματίζεται από το συνδυασμό των ενεργών υποδοχέων. Όταν δοκίμασαν μία σειρά αλειφατικών 
n-αλκοολών σε μεμονωμένους νευρώνες ποντικών, ο Buck και οι συνεργάτες του ανακάλυψαν ότι ομάδες οσφρητικών νευρώνων ενεργοποιήθηκαν. Για παράδειγμα, η πεντανόλη ερέθισε ελάχιστα τον υποδοχέα S3 ˙η εξανόλη ενεργοποίησε δυνατά τους S3 και S25˙ η επτανόλη τους S3, S19 και S25˙ η οκτανόλη S18, S19, S41 and S51˙ και η ενανόλη τους S18, S19, S41, S51 και S83. Επομένως, μία οσμή αναγνωρίζεται εξειδικευμένα από πολλαπλούς οσφρητικούς υποδοχείς που εργάζονται σε συνδυασμό.

Ένα τέτοιο μοντέλο ενεργοποίησης υποδοχέων δημιουργεί  ένα μεγάλο ρεπερτόριο διακριτών οσμών. Επομένως, υπολογίζεται ότι μπορούμε να αναγνωρίσουμε περίπου χίλιες μυρωδιές και να διακρίνουμε περισσότερες μεταξύ μιας σειράς μεγέθους, με βάση την ηλικία μας, την εμπειρία και την φυσική ευαισθησία μας. Οι γλωσσολογική μας ικανότητα να ορίζουμε τις οσμές, όμως, βρίσκεται πολύ πίσω από την ικανότητα της μύτης μας να τις αναγνωρίζει. Για παράδειγμα, διαλυμένα αιθέρια έλαια ή απομονωμένα συστατικά που αντιπροσωπεύουν κάποιο άρωμα, εφαρμόζονται πάνω σε μια ταινία διηθητικού χαρτιού και τοποθετούνται σε ένα βιδωτό γυάλινο μπουκαλάκι (δείτε παρακάτω).

Μπορείτε να προσφέρετε στους μαθητές σας ρίγανη (1% καρβακρόλη σε προπυλενική γλυκόλη), τριαντάφυλλο (1% αιθέριο έλαιο σε αιθανόλη), λεμόνι (10% αιθέριο έλαιο σε αιθανόλη), κανέλλα (5% σιναμαλδεΰδη σε προπυλενική γλυκόλη), άρωμα κάποιου φρούτου (5% σε προπυλενική γλυκόλη), ή πικρά αμύγδαλα (1% βενζαλδεΰδη σε προπυλενική γλυκόλη) ως πείραμα. Κάθε μαθητής πρέπει να διαλέξει από μία λίστα 20 περίπου οσμών και καλείται να περιγράψει και να ορίσει τη μυρωδιά χωρίς τη βοήθεια του πίνακα.

Ένας ερασιτέχνης μπορεί σωστά να συνδυάσει μία οσμή με την πηγή της ή κάτι που την περιέχει, αλλά να μη μπορεί να αναγνωρίσει την επιφάνεια προέλευσης. Σε ένα μάθημα που δίδαξα πάνω στην αισθητική εκτίμηση της τροφής, μόνο οι μισοί από τους μαθητές αναγνώρισαν το άρωμα της ρίγανης ˙ το ένα τέταρτο από αυτούς το μπέρδεψαν με το θυμάρι ή τη μαντζουράνα, που είναι πολύ κοντινά βότανα ˙ και άλλοι αναγνώρισαν τη μυρωδιά ως δενδρολίβανο, βασιλικό και μαϊντανό, που είναι λιγότερο κοντινά βότανα με ξεχωριστές μυρωδιές. Παρόλα αυτά κάποιοι μαθητές σωστά συσχέτισαν την οσμή με ντοματόσουπα , την οποία μπορούμε να αρωματίσουμε με ρίγανη. Τα δύο τρίτα της τάξης αναγνώρισε την μυρωδιά των τριαντάφυλλων, μερικοί μαθητές την συσχέτισαν σωστά με παρόμοια λουλούδια όπως πασχαλιά, μελισσόχορτο ή με κολόνια, αλλά άλλοι λανθασμένα πρότειναν την μέντα, φάρμακα και καυτερά.

Σχεδόν όλοι οι μαθητές αναγνώρισαν τα πικραμύγδαλα, τη μέντα και τη κανέλα, αλλά απέτυχαν να ταυτοποιήσουν το φασκόμηλο και τον κορίανδρο. Όταν δόθηκαν οι λύσεις , κατευθείαν όλοι αναγνώρισαν τις μυρωδιές που πριν τους διέφυγαν, δείχνοντας ότι η οσφρητική μνήμη είναι πολύ καλύτερη από την ικανότητά μας να ορίσουμε τελικά μία μυρωδιά.

Μικρές αλλαγές στη χημική δομή-ξεχωριστές οσμές

Η καλή λειτουργία των υποδοχέων μας, μας επιτρέπει να ξεχωρίζουμε παρόμοια χημικά μόρια. Πολλά αρώματα προέρχονται από φυτά, των οποίων τα προϊόντα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να δείξουν, πώς οι μικρές διαφορές στη χημική δομή ενός αρωματικού δίνουν είτε εντελώς διαφορετικές μυρωδιές είτε τουλάχιστον διακριτές οσμές (δείτε τις αναπαριστάμενες δομές). Τα παραδείγματα ταξινομούνται με βάση τα ακόλουθα χημικά κριτήρια:

  1. Μήκος ανθρακικής αλυσίδας : προσθέτοντας δύο μεθυλ-ομάδες (‑CH2‑CH2‑)στο αρωματικό της καρύδας, γ-εναλακτόνη, δίνει το άρωμα του βερίκοκου ˙ εισάγοντας  (‑CH=CH‑) στη βενζαλδεΰδη (πικραμύγδαλα), προκύπτει σιναμαλδεΰδη (κανέλλα).
  2. EΑλλαγή χαρακτηριστικής ομάδας : αντικαθιστώντας την αλδεϋδομάδα της βανιλλίνης από (‑CH2‑CH=CH2) δίνει ευγενόλη, το άρωμα των γαρύφαλλων. Η αλκοόλη 1-βουτανόλη έχει καυστική μυρωδιά, ενώ το αντίστοιχο καρβοξυλικό οξύ (βουτυρικό οξύ) μυρίζει σαν χαλασμένο βούτυρο ή εμετός.
  3. Προσθήκη χαρακτηριστικής ομάδας : προσθήκη μιας μέθοξυ-ομάδας στη βενζαλδεΰδη αλλάζει τη μυρωδιά της από πικραμύγδαλου σε γλυκάνισου.
  4. Θέση της χαρακτηριστικής ομάδας : η καρβακρόλη που έχει μία ομάδα –ΟΗ δίπλα σε μια μεθυλ ομάδα, μυρίζει σαν ρίγανη, ενώ η θυμόλη, που έχει μία ομάδα –ΟΗ δίπλα σε μία ομάδα ‑CH(CH3)2, μυρίζει σαν θυμάρι ˙ η 1-προπανόλη μυρίζει σαν αιθανόλη, ενώ η 2-προπανόλη έχει γλυκιά μυρωδιά (τα νούμερα μπροστά στις ονομασίες δείχνουν τη θέση του –ΟΗ).
  5. Αλλαγή αλειφατικών και αρωματικών δακτυλίων: αντικατάσταση του δακτυλίου του βενζολίου της θυμόλης από κυκλοεξάνιο παράγει μενθόλη που μυρίζει εντελώς διαφορετικά.
  6. Διαφορές στη στερεοχημεία : συνήθως, ένα εναντιομερές ενός χειρικού αρωματικού μορίου απελευθερώνει μία δυνατή μυρωδιά, ενώ του άλλου είναι απαλή. Εξαιρέσεις είναι η  (S)-(+)-καρβόνη (το αρωματικό συστατικό σπόρων του κύμινου) και η (R)-(–)-καρβόνη (δυόσμος). Το (S)-(–)-λιμονένιο μυρίζει σαν νέφτι (πεύκο) αλλά το (R)-(+)-λιμονένιο έχει την οσμή πορτοκαλιού.

Παρόλα αυτά υπάρχουν συστατικά που είναι άσχετα δομικά αλλά μυρίζουν παρόμοια. Το κυκλοοκτάνιο, η καμφορά και η 1,8-κινεόλη έχουν και τα τρία οσμή καμφοράς, ενώ το κυκλοοκτάνιο αποτελείται από έναν ισοκυκλικό δακτύλιο (C8H16) και η καμφορά και η 1,8-κινεόλη είναι και τα δύο δικυκλικά μόρια με χαρακτηριστική ομάδα που περιέχει οξυγόνο. Η γνωστή ‘πράσινη πινελιά’ των άγουρων φρούτων και λαχανικών, που προστίθεται στα καλλυντικά για μια αίσθηση φρεσκάδας, προέρχεται από μια ομάδα στενά συνδεδεμένων C6 αλδεϋδων (cis-3-εξενάλη: φρέσκες ντομάτες ˙ cis-2-εξενάλη: πράσινα μήλα ˙ trans-2-εξενάλη: πράσινο και μαύρο τσάι, φρέσκες ντομάτες). Με τον ίδιο τρόπο, η αλκοόλη cis-3-εξενόλη (φρεσκοκομμένο γρασίδι ), το C9 αλδεΰδη 2-trans-6-cis-εναδιενάλη (φλούδα αγγουριού), μία αλδεΰδη συνδεδεμένη σε ένα δακτύλιο (λιγούστρο) και ακόμη μερικά πυραζόλια (2-προπύλ-3-μεθοξυπυραζόλιο: ποικιλία πιπεριάς ) έχουν αυτή την πράσινη πινελιά.

Δημοσιεύθηκε στο Science in School (http://www.scienceinschool.org)

ΑΓΟΡΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΑΙΘΕΡΙΩΝ ΕΛΑΙΩΝ ΚΛΙΚ ΕΔΩ

Leave a comment

Filed under Ψυχο-αρωματολογία